دوره 22، شماره 3 - ( 1397 )                   جلد 22 شماره 3 صفحات 57-82 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Habibzadeh M J, Mouavi Mojab D, Khorami Iraqi E. A Search about the Necessities of Applying the Obviation Rule in Punishment Execution In View of Penal Jurisprudence and Statute Law . IQBQ. 2018; 22 (3) :57-82
URL: http://journals.modares.ac.ir/article-20-26500-fa.html
حبیب زاده محمّدجعفر، موسوی مجاب درید، خرمی عراقی عرفان. کاوشی در بایسته‌های اعمال قاعده درأ در اجرای مجازات از منظر فقه جزایی و حقوق موضوعه. پژوهش‌های حقوق تطبیقی. 1397; 22 (3) :57-82

URL: http://journals.modares.ac.ir/article-20-26500-fa.html


1- استاد گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران ، habibzam@modares.ac.ir
2- استادیار گروه حقوق جزا وجرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3- دانشجوی دکتری فقه و حقوق کیفری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
چکیده:   (275 مشاهده)
قاعده درأ، مهم­ترین قاعده کاربردی در قواعد فقه جزایی است و در گستره حدود و سایر مجازات­­ها، نقش عمده­ای ایفا می­کند. مفاد قاعده که منطبق با شاخصه­های جهان­شمول حقوق بشر، اصل کرامت ذاتی انسان و ضامن دادرسی عادلانه است، گویای آن است که هرگاه اصل وقوع جرم، انتساب بزه به متهم یا وجود سایر شرایط اثبات اتهام مورد تردید و شبهه قرار گیرد، دادرس می­باید مقررات را به نفع متهم تفسیر نماید.
      در این پژوهه، ضمن تبیین پشتوانه­های حقوقی و مستندات فقهی قاعده، تعاریف و ضوابط «شبهه» بررسی می­شود تا چارچوب کلی برای قاعده درأ ترسیم گردد. قانونگذار در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 قانونگذار، مفاد قاعده درأ را ضمن مواد 120 و 121 بیان نموده است که شبهه در وقوع اصل جرم و شرایط آن، شبهه در ارکان جرم و شبهه در شرایط مسؤولیت کیفری را شامل می­شود.
   برخی از فقها، بویژه فقهای حنفی، قاعده را در دامنه وسیعی به کار گرفته­اند و برخی دیگر همچون فقیهان ظاهری و امامی، از جمله ابن حزم اندلسی و محقق خویی، تأملاتی حاکی از عدم پذیرش نشان داده­اند. باید دید که محتوای قاعده مقوله­ای جز فرض برائت کیفری را در پی دارد یا اینکه اصولا تنها باید به پذیرش آن در حد اصول عقلایی همچون اصل برائت اکتفا نمود. بی­شک محدودیت بی­مورد در گستره قاعده درأ که برخاسته از کرامت ذاتی غیر قابل سلب از متهمان ­است، پیامد­های منفی در پی دارد؛ چرا که گستره قاعده، علاوه بر قوانین شکلی و ماهوی، حتی حقوقی همانند حق فرار از مجازات و حق عدم اعمال مجدد کیفر حدی را برای افراد به اثبات می­رساند.
متن کامل [PDF 552 kb]   (86 دریافت)    

دریافت: ۱۳۹۷/۸/۴ | پذیرش: ۱۳۹۷/۸/۴ | انتشار: ۱۳۹۷/۸/۴

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA code

ارسال پیام به نویسنده مسئول