1
دانشیار گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
2
دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.48311/clr.2025.117490.82784
چکیده
اصل «صلاحیتبرصلاحیت» به دیوان داوری اختیار میدهد تا پیش ازهر مرجع دیگری، درباره اعتبار موافقتنامه داوری اظهارنظر کند. با این حال، این اصل به معنای حذف نظارت قضایی نیست، بلکه زمان و معیار این نظارت را به موضوعی چالشبرانگیز در نظامهای حقوقی تبدیل کرده است. این مقاله، با روشی توصیفی-تحلیلی، به بررسی دو معیار اصلی نظارت قضایییعنی «بررسی اجمالی» و «بررسی تفصیلی» میپردازد. مسئله اصلی این پژوهش آن است که کدام معیار در هریک از مراحل چهارگانه نظارت قضایی (پیش از داوری، پس از صدور رأی صلاحیتی، دعوای ابطال، و مرحله اجرا) کارآمدی بیشتری دارد.یافتههای پژوهش نشان میدهد که اعمال معیار بررسی اجمالی در مرحله پیش از صدور رأی داوری مناسب است. در مقابل، پس از آنکه داور نسبت به صلاحیت خود تصمیمگیری نمود، اعمال معیار بررسی تفصیلی توسط دادگاه قابل دفاع است و میتواند مدلی برای تفسیر ماده 461 قانون آ.د.م. و قانون داوری تجاری بین المللی باشد.
