1
دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2
گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.48311/clr.2026.118921.82806
چکیده
افزایش حجم دعاوی و محدودیت منابع دستگاه قضایی، نظام‌های دادرسی معاصر را با این پرسش مواجه ساخته است که چگونه می‌توان میان آرمان کشف حقیقت در هر پرونده و ضرورت کارایی نظام دادرسی تعادل برقرار کرد. اصل تناسب در دادرسی پاسخی به این چالش است و بر تخصیص متناسب منابع زمانی، مالی و انسانی با ویژگی‌ها و شرایط هر دعوا تأکید دارد. مقاله حاضر با هدف ارائه تصویری منسجم از این اصل، با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانه‌ای به بررسی مفهوم، ویژگی‌ها و مهم‌ترین انتقادات آن می‌پردازد. تناسب آیینی به تدریج هویتی مستقل یافته و دارای دو بُعد است: بُعد خُرد که به تناسب اقدامات و تشریفات دادرسی با اهمیت و پیچیدگی دعوا مربوط می‌شود و بُعد کلان که به تخصیص منابع قضایی با توجه به ظرفیت کلی نظام می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد پذیرش این اصل مستلزم پذیرش درجه‌ای محدود از پیش‌بینی‌ناپذیری در تصمیم‌گیری قضایی است.
غمامی، مجید و فخرآبادی، محسن. (1405). درآمدی بر اصل تناسب در دادرسی. (e28929). پژوهش های حقوق تطبیقی، ()، e28929 https://doi.org/10.48311/clr.2026.118921.82806
MLA
غمامی، مجید، و فخرآبادی، محسن. "درآمدی بر اصل تناسب در دادرسی" .e28929 ، پژوهش های حقوق تطبیقی، ، 1405، e28929. doi: 10.48311/clr.2026.118921.82806
HARVARD
غمامی، مجید، و فخرآبادی، محسن. (1405). 'درآمدی بر اصل تناسب در دادرسی'، پژوهش های حقوق تطبیقی، (), e28929. doi: 10.48311/clr.2026.118921.82806
CHICAGO
غمامی، مجید و فخرآبادی، محسن، "درآمدی بر اصل تناسب در دادرسی." پژوهش های حقوق تطبیقی، (1405): e28929, doi: 10.48311/clr.2026.118921.82806
VANCOUVER
غمامی مجید، فخرآبادی محسن. درآمدی بر اصل تناسب در دادرسی. پژوهش های حقوق تطبیقی. 1405;():e28929. doi: 10.48311/clr.2026.118921.82806
