پژوهش های حقوق تطبیقی

پژوهش های حقوق تطبیقی

بازاندیشی در مبانی نظری جرم‌انگاری «وضعیت» در مقابل «رفتار»؛ مطالعۀ تطبیقی حقوق ایران و آمریکا

نوع مقاله : مقالات علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته دکتری، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، قم، ایران
2 استادیار،گروه فقه ومبانی حقوق اسلامی ،دانشکده الهیات،دانشگاه قم ،قم ،ایران
10.48311/clr.2026.117372.82789
چکیده
در حقوق کیفری، یکی از مباحث اساسی بررسی امکان جرم‌انگاری «وضعیت‌هایی» است که بدون ارتکاب فعل مشخص، تنها بر مبنای احراز یک حالت یا وضعیت ویژه در شخص مورد توجه قرار می‌گیرند. این نوشتار با رویکردی توصیفی - تحلیلی و در چارچوبی تطبیقی میان نظام حقوقی ایران و آمریکا، به بازاندیشی در مبانی نظری تمایز میان «وضعیت» و «رفتار» می‌پردازد. ابتدا مبانی نظری جرائم مبتنی بر وضعیت تبیین می‌شود و سپس سیاست کیفری ایران و آمریکا در این خصوص مقایسه می‌گردد. یافته‌ها نشان می‌دهد در ایران، وضعیت‌هایی مانند ولگردی (بی‌خانمانی) و اعتیاد همچنان جرم‌انگاری شده‌اند؛ اما در آمریکا، آراء دیوان عالی به‌ویژه در پرونده‌های رابینسون و پاول، جرم‌انگاری صِرف وضعیت را مغایر با متمم هشتم قانون اساسی می‌دانند. بازاندیشی مبانی نظری نیز تأکید دارد که تحقق «رفتار خارجی» رکن ضروری جرم است؛ فقدان آن با اصل جرم‌انگاری حداقلی ناسازگار بوده و مرز میان اخلاق، انحراف و جرم را مخدوش می‌سازد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 13 خرداد 1405